Podział majątku wspólnego – jak to się robi?

Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego następuje tzw. wspólność majątkowa.

W czasie trwania wspólności majątkowej nie można dokonać podziału majątku wspólnego – możliwość taka powstaje dopiero z chwilą jej ustania, czyli m.in. w wypadku rozwodu (istnieje oczywiście możliwość sporządzenia tzw. intercyzy przez zawarciem małżeństwa lub w trakcie).

Podziału majątku po ustaniu wspólności majątkowej można dokonać:

  • przez umowę –  może ona zostać zawarta w formie ustnej, pisemnej zwykłej lub pisemnej kwalifikowanej (pismo z datą pewną, pismo z podpisem notarialnie poświadczonym, akt notarialny), przy czym jeżeli do dzielonego majątku wchodzi nieruchomość, użytkowanie wieczyste lub też spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.
  • w sądzie –  tylko sąd może dokonać podziału majątku przy braku zgodności. Jest to dość długa procedura, ponieważ sąd musi bazować na precyzyjnych wyliczeniach, powołując m.in. biegłych rzeczoznawców majątkowych.

Umowny podział majątku znajduje zastosowanie głownie w przypadku wprowadzenia rozdzielności majątkowej w trakcie trwania małżeństwa, rzadziej udaje się przeprowadzić podział umowny w trakcie lub po rozwodzie. Często małżonkowie, którzy podjęli decyzję o rozwodzie, bądź są już po rozwodzie  nie potrafią się dogadać w kwestii podziału majątku wspólnego. Wówczas jedynym wyjściem jest złożenie wniosku o podział do odpowiedniego sądu. Trzeba pamiętać, że o podział majątku po rozwodzie można wystąpić nawet kilka lat po jego uzyskaniu, albowiem prawa do udziału w majątku wspólnym nie ulegają przedawnieniu.

Przy podziale majątku uwzględniane są wyłącznie aktywa. Majątek często nie jest dzielony na dwie równe części. Jedna ze stron może otrzymać większą część, jeśli np. udowodni, że ponosiła większe wydatki na zgromadzenie wspólnego majątku.

Zwykle największą kością niezgody są nieruchomości. Jest tu kilka sposobów rozwiązania tego konfliktu. Jedna ze stron może zrzec się swoich praw do mieszkania. Innym rozwiązaniem jest sprzedanie mieszkania i równy podział uzyskanych pieniędzy. Jeżeli jednak jeden z małżonków chce nadal mieszkać w tym samym miejscu, musi spłacić drugiego. Czasami nieruchomość po rozwodzie pozostaje we wspólnym użytkowaniu.

Przy podziale majątku sądy często korzystają z pomocy biegłych rzeczoznawców majątkowych. Sporządzają oni opinie dotyczące wartości nieruchomości, nakładów, praw rzeczowych, ale również wartości ruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego. Dobrym rozwiązaniem, choć budzącym ciągle jeszcze złe skojarzenia jest podpisanie intercyzy jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Można ją zawrzeć również w trakcie trwania związku. Intercyza rozwiązuje problem podziału majątku po rozwodzie. Byli małżonkowie zachowują swoje dobra zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami. Poza tym intercyza chroni majątek przed egzekucją np. gdy  jedno z małżonków wpadnie w długi.